Qatra friska ta’ dulliegħa f’nofs sajf Malti hija aktar minn sempliċi frotta. Hija parti minn storja twila li tgħaqqad il-Mediterran, il-biedja, il-lingwa u anke l-kultura tal-popli li għexu madwar dan il-baħar għal eluf ta’ snin. Bejn is-sekli għaxar u tlettax, l-Għarab Mori kienu strumentali biex ixerrdu d-dulliegħa madwar il-Mediterran kollu. Fejn waslu, minn Spanja sa…
F’Malta taħt il-ħakma tal-Ordni tal-Kavallieri, il-problema tal-abbuż tad-droga kienet diġà realtà, b’mod partikolari l-użu tal-opju. Minkejja tentattivi severi biex jiġi kkontrollat dan il-vizzju, il-fenomenu baqa’ jinfirex fost diversi saffi tas-soċjetà. Fl-1631, l-Ordni introduċiet liġijiet iebsa kontra l-opju. Min jinqabad ibiegħ jew iżomm din id-droga kien jiġi kkastigat b’mitt daqqa ta’ bastun. Spiżjara li jbiegħu l-opju…
Informazzjoni interessanti hija dik li tella’ Evarist Bartolo fuq il-paġna tal-midja soċjali tiegħu dalgħodu. Bartolo jirriċerka dwar il-mod t’għixien f’pajjiżna lura fiż-żmien, anke saħansitra dik riċenti. Bartolo spjega kif meta żagħżugħ nobbli kien jasal Malta, lejn tmiem is-seklu sbatax, biex isir Kavalier tal-Ordni, Kavalieri aktar kbar minnu kienu jiżżuffjettaw bih u jsejħulu “il-Prinċep ta’ Filfla”…
Fl-1832 għamlet tant xita li saħansitra beda jsir it-talb biex tieqaf. Ħafna nies bdew jemmnu li din ix-xita kbira kienet ġejja mill-fatt li l-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu tal-Belt Valletta kienet ittieħdet lejn raħal ieħor, u minflokha ġiet imġieba l-istatwa tal-Madonna tal-Grazzja. Meta l-istatwa tal-Madonna tal-Karmnu reġgħet inġabet lura l-Belt, kompla jsir it-talb, iżda t-temp ma nbidilx…
Evarist Bartolo ma għandu bżonn tal-ebda introduzzjoni, kemm bħala politiku u wisq anqas bħala riċerkatur tal-istorja ta’ niesna. Kontinwament fuq bażi ta’ kuljum, itella’ kitbiet fil-qosor dwar ġrajjiet, mument u episodji mill-istorja tagħna. Hemm minnhom togħxa titgħallem dwarhom u xi minn daqqiet, titkexkex għaliex tinduna li l-passat tagħna ma kienx dejjem kollu ward u żahar.…
F’nofs il-lejl, nieqes kwart tat-30 ta’ Settembru 1864, twieled Temi Zammit minn familja umli. Għex ħajja ta’ servizz lejn pajjiżu u, ftit qabel miet fl-età ta’ 71 sena, ħalla istruzzjonijiet ċari: funeral sempliċi, bla fjuri, bla ċerimonji u bla tifkiriet stampati. Huwa ried biss li l-ġisem mejjet tiegħu jinġarr direttament lejn iċ-ċimiterju. Kien jemmen li…
