Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin u t-Turiżmu, Ian Borg, qajjem it-tħassib ta’ Malta dwar it-tanker tal-LNG abbandunat Arctic Metagaz waqt laqgħa tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin tal-Unjoni Ewropea li saret fi Brussell. Fil-laqgħa, huwa enfasizza wkoll il-problema dejjem tikber tal-bastimenti magħrufa bħala shadow fleet li qed joperaw fil-Mediterran.
Dr Borg appella lill-Unjoni Ewropea biex tikkunsidra miżuri li jillimitaw jew jipprevjenu d-dħul ta’ dawn il-bastimenti fl-ibħra tal-UE. Huwa ssuġġerixxa li jkun hemm aktar skrutinju f’punti marittimi strateġiċi ta’ aċċess, bħas-Suez u l-Istrett ta’ Ġibiltà, biex jiġi żgurat li bastimenti li jidħlu fl-ibħra Ewropej ikollhom bandiera valida u kopertura adegwata tal-assigurazzjoni, b’mod partikolari għal każijiet ta’ tniġġis marittimu.
Il-Ministru qal li Malta ressqet dan it-tħassib bl-appoġġ tal-pajjiżi tal-grupp MED9, li wkoll esprimew il-preokkupazzjoni tagħhom dwar is-sitwazzjoni. Huwa aġġorna lill-ministri Ewropej dwar is-sorveljanza kontinwa li Malta qed iżżomm fuq il-vapur Arctic Metagaz minn meta nqalgħet il-kwistjoni aktar kmieni dan ix-xahar. Spjega wkoll li għaddejjin tħejjijiet u negozjati mal-Italja u ma’ partijiet oħra biex jiġi żgurat li jinżammu s-sigurtà tal-baħħara u l-ħarsien tal-ambjent marittimu.
Dr Borg semma wkoll li l-każ tal-Arctic Metagaz qed juri ċerti inkonsistenzi bejn reġimi differenti ta’ sanzjonijiet internazzjonali. Dawn jistgħu joħolqu diffikultajiet legali għal operaturi ta’ emerġenza li jkollhom bżonn jintervjenu fuq bastimenti sanzjonati meta jkun hemm riskju ambjentali jew ta’ sigurtà. Għalhekk, huwa enfasizza l-ħtieġa li l-UE tfittex soluzzjonijiet li jippermettu li operazzjonijiet ta’ salvataġġ minn stati membri jsiru mingħajr ma l-operaturi jkunu esposti għal sanzjonijiet minn pajjiżi terzi.
Matul il-laqgħa tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin ġew diskussi wkoll diversi temi relatati mas-sigurtà Ewropea, fosthom l-aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, it-tensjonijiet li qed jiżdiedu fil-Lvant Nofsani u fil-Golf, kif ukoll il-kooperazzjoni tal-Unjoni Ewropea mal-pajjiżi ġirien fil-Mediterran.
Dr Borg spjega li dawn l-iżviluppi qed ipoġġu pressjoni dejjem akbar fuq is-sigurtà tal-Ewropa u enfasizza li s-sigurtà tal-Unjoni tibqa’ marbuta mill-qrib ma’ dik tar-reġjuni ta’ madwarha. Huwa saħaq fuq l-importanza tal-għaqda u s-solidarjetà bejn l-istati membri bħala pedament tas-sigurtà Ewropea.
Huwa żied li hemm bżonn li jissaħħu u jiġu protetti infrastrutturi kritiċi, b’mod partikolari dawk relatati mal-enerġija, is-settur marittimu u l-konnessjonijiet taħt il-baħar. Fl-istess ħin, qal li l-Unjoni trid tkompli ssaħħaħ il-katini tal-provvista u tħeġġeġ aktar diversifikazzjoni u innovazzjoni biex jitnaqqsu dipendenzi riskjużi.
Malta laqgħet ukoll it-tisħiħ tal-impenn tal-UE permezz tal-Patt għall-Mediterran, li jista’ jsaħħaħ id-djalogu u jgħin biex jitnaqqsu r-riskji ta’ eskalazzjoni fir-reġjun. Skont Dr Borg, is-suċċess ta’ dan il-patt jiddependi fuq kemm se jitwettqu inizjattivi konkreti li jħallu impatt reali.
Fl-aħħar nett, huwa wissa li l-għeluq persistenti tal-Istrett ta’ Ħormuz qed ikompli joħloq tfixkil serju. Saħaq li l-libertà tan-navigazzjoni trid tibqa’ mħarsa u li bastimenti u baħħara m’għandhomx ikunu fil-mira ta’ attakki, filwaqt li enfasizza li koordinazzjoni effettiva bejn l-istati membri tal-UE hija essenzjali.
