Bejn l-1903 u l-1906 Malta għaddiet minn perjodu li ħafna kienu jqisuh bħala żmien tad-deheb. Kien hemm xogħol kemm trid, il-pagi kważi rduppjaw u tant kienet kbira d-domanda għall-ħaddiema li kellhom jinġiebu nies minn Spanja, mill-Italja u mill-Afrika biex jgħinu fix-xogħlijiet li kienu għaddejjin.
F’dawk is-snin kienu qed jitwettqu proġetti kbar marbuta mal-preżenza militari Brittanika f’Malta. Kien qed jinbena l-breakwater tal-Port il-Kbir, kienu qed jitlestew barracks ġodda f’Fort Chambray, l-Imtarfa u Pembroke, u saħansitra nbena sptar ta’ kwarantina f’Kemmuna. Dawn il-proġetti ġabu magħhom moviment ekonomiku qawwi u taw ix-xogħol lil eluf ta’ familji Maltin.
Meta l-flus bdew jidħlu, ħafna familji bdew jibnu djar ġodda lil hinn mill-ibliet iffullati tal-Port il-Kbir. Żdiedu ż-żwiġijiet għax aktar koppji setgħu jsibu fejn joqogħdu, u magħhom żdiedu wkoll it-twelid. Għal ħafna nies, dak iż-żmien deher bħala wieħed ta’ prosperità li ma kienx se jintemm.
Iżda l-istorja għallmitna lezzjoni importanti. Meta ntemmu dawn il-proġetti u l-Gvern Imperjali Britanniku beda jnaqqas il-preżenza militari tiegħu f’Malta, l-ekonomija tagħna ħasset daqqa qawwija. Żdied il-qgħad, il-pagi naqsu u l-prezzijiet bdew jogħlew. Ħafna ħaddiema li kienu jiddependu fuq il-bini jew fuq l-infiq tal-familji li kellhom ix-xogħol spiċċaw mingħajr għajxien.
Dak li qabel kien jidher bħala ġid kbir, irriżulta li kien mibni fuq bażi dgħajfa. Il-problema kienet li l-ekonomija Maltija kienet tiddependi wisq fuq deċiżjonijiet meħuda barra minn Malta. Meta l-flotta Brittanika bdiet tuża aktar lil Ġibiltà u meta tnaqqsu t-truppi stazzjonati fostna, Malta tilfet ammont sostanzjali ta’ dħul. Industriji sħaħ li kienu jaqdu l-ħtiġijiet militari sabu ruħhom mingħajr xogħol.
Din mhix biss storja tal-passat. Hija lezzjoni li tibqa’ valida sal-lum. Pajjiż ma jistax jibni l-ġejjieni tiegħu fuq attività ekonomika li tiddependi kompletament fuq fatturi esterni jew fuq deċiżjonijiet li jittieħdu minn oħrajn. Il-ġid veru huwa dak li jinħoloq minn ekonomija li sservi l-bżonnijiet tan-nies tagħha, li tinvesti fil-kapaċitajiet tal-poplu u li tibni fuq sisien sostenibbli.
Għal sekli sħaħ il-Maltin ħafna drabi sabu xogħol skont il-ħtiġijiet militari tal-ħakkiema barranin li kienu jmexxu lil pajjiżna. Kemm taħt il-Kavallieri kif ukoll taħt il-ħakma Brittanika, il-prosperità kienet ta’ spiss marbuta ma’ interessi li ma kinux tagħna. Meta dawk l-interessi nbidlu, il-poplu Malti kien iħallas il-prezz.
Għalhekk, meta nħarsu lura lejn dawk is-snin ta’ bejn l-1903 u l-1906, ma narawx biss perjodu ta’ ġid. Naraw ukoll twissija dwar kemm jista’ jkun fraġli ġid li ma jkunx mibni fuq il-ħtiġijiet u l-aspirazzjonijiet tal-poplu stess.
